Το Ευπαλίνειο Όρυγμα ένα από τα σημαντικότερα τεχνικά έργα της αρχαίας Ελλάδας βρίσκεται στη Σάμο, μόλις 2 χλμ. Β του Πυθαγορείου. Η Βόρεια είσοδος του Ορύγματος βρίσκεται στην αγροτική περιοχή των Αγιάδων. Για να φτάσει κάποιος στην είσοδο, πρέπει να περπατήσει περίπου 20’ με τα πόδια σε χωματόδρομο.
Για να δούμε τι έχει πει ο Ηρόδοτος για το έργο αυτό.
Ηρόδοτος (485-421/415 π.Χ.): «Μίλησα περισσότερο για τους Σάμιους, επειδή αυτοί έχουν κατασκευάσει τα τρία πιο σημαντικά τεχνικά έργα που υπάρχουν σε ολόκληρη την Ελλάδα. Στους πρόποδες ενός βουνού ύψους 150 οργιών μέχρι εκατόν πενήντα οργιές, έφτιαξαν ένα όρυγμα με δύο στόμια. Το μήκος του ορύγματος είναι επτά στάδια, το δε ύψος και το πλάτος του οκτώ πόδια. Σε όλο το μήκος του είναι σκαμμένο ένα άλλο όρυγμα, με βάθος είκοσι πήχεων με πλάτος τριών ποδιών, μέσα από το οποίο το νερό διοχετεύεται με σωλήνες στην πόλη, ξεκινώντας από μεγάλη πηγή. Ο αρχιτέκτονας αυτού του ορύγματος ήταν ο Ευπαλίνος, γιος του Ναυστρόφου από τα Μέγαρα.»
Στην περιοχή των Αγιάδων υπήρχε όπως αναφέρει ο Ηρόδοτος, φυσική πηγή όπου το νερό συγκεντρωνόταν σε σκαμμένη δεξαμενή σε βράχο και στεγασμένη με λίθινες δοκούς και πλάκες. Επάνω ακριβώς στη πηγή σήμερα, υπάρχει το εκκλησάκι του Άη-Γιάννη. Η μέση ημερήσια παροχή νερού, υπολογίζεται ότι ήταν 400κυβ. μ. το οποίο και έφτανε μέχρι τη βόρεια είσοδο της σήραγγας από ένα υπόγειο πήλινο αγωγό, 890μ.
Η σήραγγα αυτή ανοίχθηκε σε ένα σκληρό ασβεστολιθικό πέτρωμα του λόφου, μήκους 1.036μ. και με διαστάσεις 1,80Χ1,80μ.
Το βάθος της από την κορυφή του βουνού είναι 180μ. ενώ το υψόμετρο από την επιφάνεια της θάλασσας είναι περίπου 55μ.
Αποτελείτε από έναν διάδρομο και μια τάφρο, με βάθος 3,80μ. στο βόρειο άκρο ενώ στο νότιο 8,90μ. έχει κλίση 0,6% προκειμένου να διευκολύνεται η φυσική ροή του νερού μέσα από τους πήλινους αγωγούς, οι οποίοι βρίσκονται τοποθετημένοι στον πυθμένα της. Το νερό έφθανε, μέσω ενός αστικού αγωγού κατά μήκος του σύγχρονου δρόμου, μέχρι την αρχαία πόλη της Σάμου, δηλαδή το σημερινό Πυθαγόρειο.
Αυτό όμως που έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον σε αυτό το έργο είναι ότι η λάξευση η οποία έγινε ταυτόχρονα και από τις δύο πλαγιές του λόφου, δηλαδή βόρεια και νότια, συναντήθηκε στο μέσο περίπου της σήραγγας με μια ελάχιστη απόκλιση από την ευθεία. Απίστευτο; Κι όμως έχει συμβεί! Δυο συνεργεία δούλευαν με σφυρί και καλέμι για 8-10 χρόνια και με φωτισμό λύχνους λαδιού. Είναι προφανές ότι οι λύχνοι λαδιού επιβάρυναν την ατμόσφαιρα και δυσκόλευαν το έργο.
Αυτό που πρέπει να κατανοήσουμε όμως καλά είναι ότι, όλοι αυτοί οι υπολογισμοί για την επίτευξη αυτού του έργου, έγινα μόνο με απλά όργανα μέτρησης και με υπολογισμούς του Ευπαλίνου. Σκεφτείτε μόνο ότι το έργο ξεκίνησε το 550π.Χ!!!
Σε μερικά σημεία της σήραγγας τα οποία έχουν ενισχυθεί με λιθοδομή, σώζονται λέξεις, γράμματα και σημάδια κόκκινου χρώματος που αποτελούν μαρτυρίες από τις μετρήσεις που έγιναν αλλά και ονόματα των εργατών.
Το έργο αυτό εξυπηρέτησε της ανάγκες της πόλης για περίπου 1.100 χρόνια!!!!
Ο λόγος που τελικά εγκαταλείφθηκε, ήταν η απόφραξη των πήλινων αγωγών από άλατα, λόγω της μεγάλης περιεκτικότητας ασβεστίου στο νερό. Στα ρωμαϊκά χρόνια κατασκευάστηκε ένα νέο υδραγωγείο το οποίο έφερνε νερό στην πόλη από την πηγή Ζάστανο, βόρεια των Μύλων.
Το 7ο αι. η σήραγγα χρησιμοποιήθηκε από τους κατοίκους και ως καταφύγιο προκειμένου να προστατευτούν από τις επιδρομές των Περσών (624 μ.Χ.) και τον Αράβων (666 μ.Χ.).

Το Όρυγμα εντοπίστηκε ξανά το 1853 και ξεκίνησε ο καθαρισμός του το 1882.
Θεωρείται ως το σημαντικότερο τεχνικό έργο της αρχαίας Ελλάδας.
Περιλαμβάνεται στον κατάλογο Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς (UNESCO), ενώ πρόσφατα χαρακτηρίστηκε και ως «Παγκόσμιο Σηραγγολογικό Τοπόσημο» από την Διεθνή Ένωση Σηραγγών.

Αναμφίβολα λοιπόν το Ευπαλίνειο Όρυγμα είναι ένα από τα πιο αξιοθαύμαστα τεχνικά έργα της αρχαία Ελλάδας.

Πηγή: http://odysseus.culture.gr/h/2/gh251.jsp?obj_id=818

Μπορείτε να βρείτε πολλές πληροφορίες στο διαδίκτυο.

Το έργο το ανέθεσε στον Ευπαλίνο (Μεγαρίτη Αρχιτέκτονα), ο τύραννος Πολυκράτης γιατί τον θεωρούσε έναν από τους σπουδαιότερους αρχιτέκτονες της εποχής του. Εμένα με ενθουσίασε το γεγονός ότι με απλούς υπολογισμούς και με μερικά απλά όργανα το 550π.Χ, δημιουργήθηκε ένα έργο που λειτουργούσε για 1.100 χρόνια και που οι υπολογισμοί στην διάνοιξη της σήραγγας του, ήταν τόσο εύστοχοι που ενώθηκαν τα δύο συνεργία με μερικά μόλις μέτρα διαφορά μεταξύ τους.

Σύνταξη
Πολυξένη Γκιούρη
08/03/2019

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται.