Στο politismos.online, κάνουμε ένα μικρό αφιέρωμα στο Μάνο Κατράκη.
Ποιος δεν ξέρει το Μάνο Κατράκη; Κανείς θα απαντούσα.
Υπάρχουν, όμως, λεπτομέρειες που δεν ακούστηκαν όσο θα έπρεπε.

Ο Μάνος Κατράκης ήταν ένας σπουδαίος ηθοποιός και αγωνιστής. Κάνει το ντεμπούτο του στο πλευρό της Κοτοπούλη το 1928-1929. Αποτέλεσε βασικό στέλεχος του πυρήνα των καλλιτεχνών που δημιούργησαν το Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος στη Θεσσαλονίκη. Εκεί, σαν προοδευτικός άνθρωπος και αγωνιστής οργανώνεται στο ΕΑΜ. Όταν του έδωσαν να υπογράψει το χαρτί για τα φρονήματά του, το επέστρεψε σαν απαράδεκτο.

Η Άρνησή του αυτή τον οδήγησε στην εξορία για σχεδόν πέντε χρόνια, Ικαρία, Μακρόνησο, Άη Στράτη, εκεί γίνεται συνειδητά κομμουνιστής.

Μάλιστα, είναι γνωστός ο διάλογος που έγινε ανάμεσα στη μητέρα του και τον ίδιο.
«Τι είναι Μανόλη;»
«Θες να ‘ρθω στο σπίτι, μάνα ;»
«Πώς θα ‘ρθεις;»
«Ε… θα υπογράψω και θα ‘ρθω».
«Ιντα να υπογράψεις;»
«Δήλωση».
«Ιντα δήλωση;»
«Ότι δεν είμαι αυτό που είμαι…»
«Και δεν είσαι;»
«Είμαι».
«Μην υπογράψεις, κερατά, μην υπογράψεις…».
Παλεύει για τη δημοκρατία που πιστεύει. Το 1966, επιστρέφει ένα παράσημο που του είχε απονεμηθεί, γιατί ο τότε βασιλιάς Κωνσταντίνος είχε αποκαλέσει τους κομμουνιστές «μιάσματα». Ο μεγάλος σταθμός της ζωής του, όμως, είναι η ίδρυση του «Ελληνικού Λαϊκού Θεάτρου», το 1955. Γέμισε ο κόσμος με Λαϊκά Θέατρα, όμως ποτέ δεν έγινε αναφορά για τους δημιουργούς τους, και τρεις φορές του το πήραν. Δέχτηκε μεγάλη κατακραυγή για τα έργα που ανέβαζε και πολύ αργότερα οι επεμβάσεις είχαν φτάσει σε τέτοιο σημείο στο ρεπερτόριο του «ΕΛΘ», που ο ίδιος μιλούσε με πολλή πικρία. Δεν του άρεσε που τα πάντα ήταν αδιαμόρφωτα στο θέατρο, δεν συμφωνούσε με τις νέες τάσεις που είχαν αρχίσει να επικρατούν. Δεν του άρεσε η εκμετάλλευση και η κοροϊδία που γινόταν στα παιδιά από τις θεατρικές σχολές. Πίστευε ότι μια σχολή με δωρεάν φοίτηση και πραγματικούς δασκάλους θα έλυνε σε πολλούς τομείς το πρόβλημα. Ο ίδιος είχε πει ότι θα αφιέρωνε όλη τη ζωή του σε κάτι τέτοιο, όμως ο βεντετισμός της εποχής δεν άφηνε πολλά περιθώρια για την υλοποίησή του. Ο Βεντετισμός του «Κουτιού», δηλαδή της τηλεόρασης, νίκησε και νικάει μέχρι τις μέρες μας. Ίσως γιατί τελικά είναι το επάγγελμα τέτοιο. Κανένας δεν αναφέρθηκε, μέχρι και τον τελευταίο απολογισμό του 1976, ότι ήταν ο πρώτος Έλληνας ηθοποιός, που τιμήθηκε με το διεθνές βραβείο ηθοποιίας στο Φεστιβάλ του Σαν Φρανσίσκο το 1961, στην ταινία «Αντιγόνη». Στον απολογισμό της ζωής του, ο Κατράκης αναφέρει σε μια συνέντευξή του: «ε, τουλάχιστον πέρασα από τη ζωή σαν άνθρωπος».
Ο Μάνος Κατράκης έγραψε ιστορία με το ήθος και το ταλέντο του. Θα μείνει στη μνήμη όλων μας ως ένας αμετανόητα ιδεολόγος και δίκαιος αγωνιστής των αδυνάτων. Είναι κρίμα που δεν τιμήθηκε όσο του άξιζε όσο ήταν εν ζωή.

Πολυξένη Γκιούρη
9-1-2020

Πηγές: https://www.lifo.gr/team/sansimera/52993

Μάνος Κατράκης, αλύγιστος ως το τέλος..


Μπακομάρου Ό.,Ωσει Παρόντες, εκδ. Αρμός, Αθήνα 2019.

Μάνος Κατράκης – 2 Σεπτεμβρίου 1984