Της Πολυξένης Γκιούρη
08-01-2020

Δεν θα μπορούσα να φανταστώ διαφορετικά την παρουσία του κ. Ρεντζή μετά τη συνομιλία μας στο τηλέφωνο. Όταν συναντηθήκαμε από κοντά, είχε αυτό που περίμενα, ένα ζωηρό βλέμμα, μια ζεστασιά που γεννά συμπάθεια και μια δυνατή και έντονη προσωπικότητα.

Με αφορμή το αφιέρωμα που ήθελα να κάνω στο politismos.online, είχα την τιμή να γνωρίσω από κοντά το ζωγράφο Νώντα Ρεντζή. Έναν καλλιτέχνη αυτοδίδακτο, συνταξιούχο οδοντίατρο που ξεκίνησε να ζωγραφίζει στα 72 του χρόνια. Μέσα σε μια οκταετία, έχει πραγματοποιήσει 17 ατομικές εκθέσεις, ενώ έχει πάρει μέρος σε περισσότερες από 200 ομαδικές. Έχει κατακτήσει τον τίτλο του «σύγχρονου Θεόφιλου», που όπως φάνηκε στην κουβέντα μας δεν θέλει να τον δεχτεί.
Η επιθυμία του να ζωγραφίσει ήρθε ξαφνικά. Καμία σχέση δεν είχε με τον κόσμο των χρωμάτων. Απλά μια μέρα αγόρασε πινέλα, καμβάδες και ξεκίνησε. Το άλλοτε οδοντιατρείο του έχει τώρα μετατραπεί σε ατελιέ. Δύσκολα ξεχωρίζεις τους τοίχους και τα έπιπλα, είναι γεμάτο από τα έργα του. Δίπλα, ίσως και κάτω από κάποιους καμβάδες, συναντάς την οδοντιατρική καρέκλα του για να σου θυμίσει ότι ο χώρος αυτός ήταν κάποτε ιατρείο.

Ένα «ατελιέ» πλημμυρισμένο από εικόνες της Ελλάδος, την Ελλάδα του μόχθου και της ελπίδας, του αγώνα και της επιβίωσης. Λαϊκές εικόνες, γνώριμες και οικείες σε όλους μας.

Τα έργα του Νώντα Ρεντζή σε ταξιδεύουν σαν παραμύθι στην ιστορία της Ελλάδος. Αφηγούνται ιστορίες που όλοι γνωρίζουμε, που όλοι έχουμε ακούσει και θα ακούμε για πολλά χρόνια ακόμα. Η επιθυμία του ζωγράφου, όπως είπε κατά τη διάρκεια της κουβέντας μας, είναι να αντέξουν στο χρόνο. Σίγουρα θα αντέξουν στο χρόνο, γιατί είναι η ιστορία μας, οι ρίζες μας, οι αξίες μας, ο αγώνας και ο πόνος του λαού μας. Χωρίς φόρμες και κανόνες ζωγραφικής αλλά και χωρίς ιδιαίτερες γνώσεις από το ζωγράφο, τα έργα του εκφράζουν με ενάργεια το νόημά τους ξεκαθαρίζουν και μεταδίδουν το συναίσθημα που θέλει να μας προσφέρει. Η αφήγησή τους είναι ξεκάθαρη, λαμπερή και ουσιαστική. Πανηγύρια, γλέντια, επαγγέλματα, ιστορικά γεγονότα, όλα αποτυπωμένα με ένα κινηματογραφικό στήσιμο στον καμβά του καλλιτέχνη που κρατούν αμείωτο το ενδιαφέρον.

-Κύριε Ρεντζή είναι μεγάλη μου τιμή που δεχτήκατε να μιλήσουμε αλλά και να δημοσιεύσουμε, στο politismos.online, τη συζήτησή μας.
-Είναι και δική μου τιμή που σας γνωρίζω.
-Κύριε Ρεντζή τι ακριβώς καταγράφετε με τη ζωγραφική σας;
-Η Ζωγραφική μου προσπάθεια είναι μια καταγραφή της κοινωνίας στη διάρκεια του εικοστού αιώνα, σε πολλές εκφάνσεις της ένας τόπος ζωντανός και παλλόμενος γεμάτος πολέμους ανακαλύψεις και αντιθέσεις. Νοιώθω ότι κινούμε ανάμεσα από την αναπαράσταση των συμβολισμό, την αφήγηση και το όνειρο… οι απεικονίσεις αυτές θέλω να μας δείξουν κάτι άλλο πέρα από αυτό που βλέπουμε… Παράγει ιδέες και συναισθήματα πέραν του προφανούς.
-Ποια είναι η σχέση του ζωγράφου με το κοινό του;
-Πολλές φορές η σχέση του ζωγράφου με το κοινό μοιάζει σκυταλοδρομία, εκείνος σου δίνει κάτι για να το πας εσύ λίγο πιο πέρα.
-Κατά τη γνώμη σας, σε ποιους πιστεύετε ότι απευθύνονται τα έργα ενός ζωγράφου ή σε ποιους θα έπρεπε να απευθύνονται;
-Στα έργα του ζωγράφου η σοφία ντύνεται με ρούχα απλά. Φτιάχνει (δημιουργεί) έργα απεικονίσεις που να μπορεί να τα καταλαβαίνει ο εργάτης, ο φοιτητής, ο καθηγητής… Δημιουργεί εικόνες, που ανήκουν σε μια Δημοκρατία της εικόνα. Επιθυμεί να αξιωθεί να φτάσει στις δικές σου εικόνες και όχι εκείνες της μόδας. Στο κατακλείδι θέλει να γίνουν οι προσωπικές του εικόνες παγκόσμιου ενδιαφέροντος. Η απεικόνιση απλών εικόνων της απλής γαλήνιας καθημερινότητας αποδεικνύει ότι ο καλλιτέχνης είναι βαθιά διεισδυτικός ζωγράφος που προσεγγίζει τη ίδια την αξία της ζωής… με τις αδέξιες κινήσεις ενός χαμένου παιδιού που ψάχνει με αγωνία το δρόμο του.

Ο κ. Ρεντζής συνεχίζει να μιλάει με ενθουσιασμό, με ζεστή καθαρή φωνή, με ζωντάνια και αυθορμητισμό, περιγράφει τη ζωή του.

– Κατάγομαι από ένα μικρό ορεινό χωρίο της περιφέρειας Θέρμου Αιτωλοακαρνανίας, εκεί όπου ο σκληρός αγώνας για την επιβίωση ήτανε η καθημερινότητα των κατοίκων του. Άγονο, τραχύ και συνάμα γοητευτικό στην απλότητα του και τους αργούς ρυθμούς της ζωής του. Για μένα οι ζωγραφικές αναπαραστάσεις αποτελούν πράξη αγάπης προς τον τόπο μας και του ανθρώπους που έδεσαν μ΄ αυτή τη γη τη ζωή τους, μέσα από χαρούμενες και θλιβερές στιγμές. Ταπεινή μου ευχή είναι οι πίνακες μου από την ελληνικό ύπαιθρο να αντέξουν στο χρόνο και να θυμίζουν σ’ όλους τους έλληνες τις ρίζες και τις αξίες μας που κουβαλάμε από τα χωριά των προγόνων μας.

Να σας πω πως ξεκίνησε όλο αυτό; Κάναμε μια πολύ σοβαρή έκθεση σε πολύ σοβαρό χώρο, πίσω από το πανεπιστήμιο. Εκεί λοιπόν, σε μια μεγάλη ωραία αίθουσα ολόφωτη, κοιτάζανε τα έργα, το βράδυ είχαμε εγκαίνια, ήταν καθηγητές ήταν κόσμος, όχι μόνο για μένα για όλους. Ο καθένας όταν γίνεται έκθεση κοιτάει τα δικά του τα έργα, έτσι είναι ανθρώπινο και εγώ κοίταζα τα δικά μου. Βλέπω εκεί μπροστά στα έργα μου ένα κύριο κάτι έλεγε κάτι έκανε τα έδειχνε, πω πω λέω θα είναι τελείως χάλια. Θα με διώξουνε θα είναι κανένας υπεύθυνος, ντροπή. Μετά μου γνέφει να πάω κοντά του, ας πάω λέω αφού εκτέθηκα πρέπει να πάω. Εσύ μου λέει μου τα έφτιαξες αυτά; Ναι λέω εγώ. Ε λοιπόν μου λέει, δεν έχεις ιδέα από ζωγραφική και είσαι ο καλύτερος του κόσμου. Κύριε του λέω, είστε αντιφατικός, αυτά που λέτε δεν ισχύουν, ή το ένα είμαι ή το άλλο. (Από πίσω κάποιος μου έγνεφε για να μου πει ότι ήταν κάποιος σπουδαίος.) Έχω πέντε έξι μήνες που ζωγραφίζω και σκέφτομαι να πάω στην σχολή καλών τεχνών, του είπα. Πραγματικά το είχα πάρει απόφαση. Δε θα πας πουθενά μου λέει, εγώ είμαι 50 χρόνια πρύτανης και καθηγητής στη σχολή καλών τεχνών, δεν θα αγγίξεις καθόλου, θα «μολυνθείς». Εγώ δεν τον ήξερα καθόλου δεν είχα καμία σχέση με όλα αυτά. Όμως αυτό με προβλημάτισε, αυτά που μου είπε με έκαναν να ψαχτώ περισσότερο. Έψαξα λοιπόν και βρήκα έναν ζωγράφο να τον ρωτήσω κάποια πράγματα. Ρώτησα ένα φίλο που ήξερε κάποιον και πήγα και τον βρήκα. Δεν του είπα ποτέ για εκείνο τον κύριο, ούτε μέχρι σήμερα δεν του έχω πει. Πήγα εκεί στην Καστέλα και τον βρήκα. Το χεις μου λέει, προχώρα. Ε μετά δεν ξαναρώτησα κανέναν! Δεν έχω καμία σχέση με την συντεταγμένη ζωγραφική, η ζωγραφική έχει νόρμες, πράγματα θάματα τα οποία αγνοώ παντελώς, διότι δεν θέλησα να τα μάθω. Βέβαια μου αρέσει η ζωγραφική, έχω επισκεφτεί πολλές εκθέσεις, έχω δει πολλά έργα. Η ζωγραφική έχει επικοινωνία με τον κόσμο. Στην τελευταία ομιλία μου είχα πει το εξής: Ακούστε τους λέω, δε ζωγραφίζω μόνος μου, μαζί ζωγραφίζουμε, μαζί με εσάς που παρακολουθείτε το έργο, με τις νουθεσίες σας, ακόμα και την δίκαιη επίκριση, εγώ προσπαθώ να το φέρω το έργο στην επικοινωνία, αυτή είναι η γνώμη μου.
– Κ. Ρεντζή διδάσκετε, στην Σχολή Καλών Τεχνών;
– Πηγαίνω όντως. Αλλά εγώ στη σχολή καλών τεχνών δεν κάνω μάθημα, αφού δεν ξέρω τους κανόνες (γελά). Τους λέω, εγώ ποιος είμαι, πως ζωγραφίζω. Τους είπα μόνο, αρπαχτές η τέχνη δεν έχει. Μην ακούτε κανένα, ακούστε ένα γέρο. Αρπαχτές η ρουφιάνα η τέχνη δεν έχει, θέλει κόπο και ψυχή. Κάθε έργο είναι μια εγκυμοσύνη μια γέννα.

Η συνομιλία μας μου θύμισε μια φράση της Βάσως Κατράκη: «Η τέχνη δεν είναι παιχνίδι για αργόσχολους. Είναι αστραπή, είναι πόνος, είναι γέννα.».

Ο κ. Ρεντζής παθιάζεται όλο και περισσότερο με την κουβέντα μας.
-Θέλω να αλλάξει η κοινωνία, όμως αρχίζω και φοβάμαι γιατί ο άνθρωπος είναι αρπαχτικό από τη φύση του. Όταν λοιπόν πρέπει να ζήσεις με άλλους ανθρώπους πρέπει να κάνεις υποχωρήσεις και έτσι φτιάχνονται οι κοινωνίες. Ο άνθρωπος είναι ένας μηχανισμός, σαν γιατρός το ξέρω καλά. Όλα χρειάζονται, το ένα όργανο βοηθάει το άλλο. Αν υπάρξει δυσαρμονία σε κάτι, τότε βγαίνουν οι καρκίνοι. Δυστυχώς όμως η φύση του ανθρώπου είναι τέτοια και γι αυτό τον οδηγεί στη καταστροφή.
Κοντοστέκεται σε ένα έργο του, που ήταν κρεμασμένο δίπλα μας στον τοίχο.
-Κοίτα. Βλέπεις τι έχω απέναντι από το τάνκς; ένα παιχιδάκι! Κατάλαβες τώρα;

-Στην έκθεση που έκανα στο Αγρίνιο, περνούσε πολύς κόσμος. Περνούσαν πολλά παιδιά από τα σχολεία. Γράφανε που λες σε βιβλίο, ξέρεις, πως τους φάνηκε η έκθεση. Πολύ πλάκα! Αν δεις τι γράφανε! (γελά). Κάποιος έγραψε, «η έκθεση τα σπάει», ένας άλλος « η έκθεση είναι γαμάτη», ένα παιδί 12 χρονών, έβαλε την υπογραφή του , έβαλε το όνομά του. (γελά με ενθουσιασμό). Ήταν πολύ σπουδαίο για μένα που η έκθεση αυτή πέρασε σε τέτοιες ηλικίες.
Τα μάτια του έλαμψαν, ο ενθουσιασμός πλημμύρισε τη φωνή του. Ο Ρεντζής ζωγραφίζει από μνήμης, έχει τις εικόνες στην καρδιά του, στην ψυχή του, από εκεί βγαίνουν στον καμβά. «Μπορεί», μας είπε ο ίδιος, «να μου περιγράψει κάποιος ένα γεγονός και εγώ να το φανταστώ και να το φτιάξω». Να, όπως έγινε με το έργο του «ο χορός στο ταψί», όπου ένας φίλος του ζήτησε να φτιάξει ένα έργο με το παλιό αυτό έθιμο, για ένα αφιέρωμα που έκανε σε κάποιο περιοδικό. Ο Ρεντζής του έφτιαξε αυτό.

«Όταν το είδε ο φίλος μου», μας είπε, «ενθουσιάστηκε».
– ρε Νώντα μου λέει, σαν να ήσουν εκεί. Δεν ξέρω, ίσως να έχω πολλές εικόνες από πανηγύρια αλλά και από τη ζωή στην ύπαιθρο και αυτό με βοηθάει.
– Δεν χρειάζεται πολλή γνώση για να «ακούσει» κάποιος τα έργα του κ. Ρεντζή, γιατί τα έργα του μιλάνε, λένε πολλά και τα ακούνε πολλοί!
Ήταν μια όμορφη εμπειρία η συζήτηση με τον κ. Νώντα Ρεντζή. Τελείωσε με ένα εγκάρδιο σφίξιμο του χεριού και ένα ζεστό χαμόγελο στην έξοδο.
Τον ευχαριστώ θερμά!

Περισσότερες πληροφορίες για το ζωγράφο
θα βρείτε στο: https://www.nontas-rentzis.gr/